In 24 uur Nederlands leren

Ik heb heel veel rondgereisd per trein met mijn nichtje van 17 jaar oud. Ik was nieuwsgierig naar Nederland. Ik vond Nederland wel mooi maar koud. Maar kou voelde ik het eerste jaar niet. In het begin liep ik nog zo zonder jas naar buiten. Ik kon er wel tegen. Ik heb alleen de eilanden nog niet gezien.
Ik was vijf jaar op non-actief van Rijkswaterstaat. Elke maand in Den Haag moest ik me bij Rijkswaterstaat melden, ik had me in Nieuw Guinea opgewerkt tot opzichter bij Rijkswaterstaat. We stonden vijf jaar op non-actief en en we zouden zolang doorbetaald worden totdat we een baan zouden hebben.
Ik kon niet aan het werk bij Rijkswaterstaat, mijn opleiding was niet goed. ik heb een heropleiding gekregen, ben omgeschoold tot electricien. In 1963 ben ik begonnen, na 9 maanden, een electriciensopleiding in Utrecht, bij Werkspoor.
Ik woonde toen bij mijn getrouwde jongere broer, twee jaar. En ik heb toen nog bij Werkspoor gewerkt, heb zelfs nog de metrostellen voor Rotterdam gemaakt. Mijn broer was al in Nieuw-Guinea getrouwd en had een eigen huis. Toen ben ik naar Breda vertrokken. Bij mijn stiefmoeder heb ik mijn vrouw ontmoet en we zijn in 1971 getrouwd. Zij kwam ook van Jakarta. Daarna hebben we een huurhuis in de Brusselstraat gehad, waar mijn vrouw ook is overleden.
Ik kwam in 2004 bij Raffy, ik heb met mijn vrouw al die tijd in Breda gewoond tot haar overlijden.
We wisten veel van Nederland, meer dan van Indonesie. Ze hadden beloofd dat we in Nieuw Guinea konden blijven. Het werk werd er met plezier gedaan. In Nederland krijgen de bazen de erkenning, wij niet.
Ik heb achttien jaar bij Fri-Jado gewerkt, maar de waardering hier in Nederland gaat naar de bazen. De opleiding in Nieuw Guinea van 12 jaar was hier niet geldig, waardering heb ik daar wel gekregen. Die twaalf jaar in Nieuw Guinea was vergooide tijd. Mijn AOW was met 10 procent gekort. We waren vijf jaar te laat. We hadden in 1957 hier moeten werken, ik kwam pas in 1962. Elk jaar werd met twee procent verminderd. Dat vond ik niet eerlijk want we heben in Nieuw Guinea toch voor Nederland gewerkt.
Van de Europeanen in Indië heb ik veel geleerd over Nederland. Maar ik ben er ook achtergekomen over onderdrukt te zijn.
Gastvrijheid: in Nederlands Indië waren we onderdanen van de Nederlanders, dit werd ook in het begin in Nederland ervaren. Later is dat wel veranderd. Bij Fri-Jado zeiden collega’s: “Hij zit weer niks te doen". Toen heb ik een hamer gegooid en toen was het afgelopen. In Prinsenbeek was het in de boerengemeenschap en het dorp eerst ook moeilijk.
In het begin veel last gehad op mijn werk van roddels. De gewoontes van een land moet je aannemen. Alleen vloeken leerde ik niet. Verschrikkelijk.
Ik was graag bij de Papoea’s gebleven, dat was beloofd, en we wilden niet naar kikkerland Nederland. Daar had je veel vrijheid. Hier zijn veel regels.
Heb ook geen erkenning gehad voor anderhalf jaar gevangenschap tijdens de bersiap-tijd.
Het vrij zijn mis ik heel erg, alles is hier geregeld. Om te vissen moet je een vergunning hebben.
Ik kon toen ook naar Brazilie, 10.000 gulden kon je krijgen maar ik had geen behoefte om me weer te verplaatsen en ik dacht door te groeien bij Rijks Water Staat, maar dan in Nederland in plaats van Nieuw Guinea.Maar dat bleek dus niet zo te zijn, de opleiding was niet geldig.
Ik bleef Indisch eten. Ik maakte makkelijk vrienden.
Collega’s vroegen: “Hoe kunnen jullie Nederlands? Jullie zijn pas hier?!???. Ik zei dat ik een boekje in het vliegtuig kreeg. Toen ik het uitgelezen had in 24 uur, kon ik Nederlands. Je had hun monden moeten zien, ze geloofden het gewoon. Maar ja, niemand wist het, hoe het in Indie was. Ook het ministerie niet, die vroegen vanwege reiskostendeclaraties of het niet gewoon per auto of trein kon. In Nieuw Guinea! Daar deed je alles per boot of met het vliegtuig!