Het was raar dat het tot elf uur ’s avonds nog licht was.

In de oorlog was mijn vader krijgsgevangene en werd bij de Burma-spoorlijn te werk gesteld. Hoe lang weet ik niet precies. Daar heeft hij een Thaise ontmoet. Na de oorlog heeft hij haar naar Java meegenomen en trouwde haar, waar ik dus een product van ben, dus ik heb een Thaise moeder en een Indische vader.
Tot ongeveer negen jaar heb ik een leuke tijd gehad. Pa had een vervoersbedrijf met 50 stuks beca’s en een meubel werkplaats. Hij maakte bedden en speeltoestellen. Op gegeven moment kreeg hij een zwaar ongeluk met zijn motor. Hij werd invalide. Toen was hij genoodzaakt zijn bedrijf te sluiten. Een paar jaren later waren mijn ouders uit elkaar gegaan. Wij zijn bij pa achter gelaten en hij heeft ons zelf opgevoed met mijn hulp als oudste zijnde. Ik moest heel veel voor mijn zusters zorgen. En voor mijn leeftijd heb ik heel wat voor mij kiezen gehad, alhoewel wij ook een dienstmeid hadden.
Op mijn twaalfde, moest pa naar Sumatra of Sulawesi (ik weet niet meer) om te werken. Hij heeft ons in een internaat gestopt, bij "de Goede Herder" in Jatinegara, bij de nonnen. Ongeveer een jaar hebben wij daar met zijn drieën gezeten. Mijn jongste zusje mocht niet mee omdat zij nog te klein was. Zij bleef bij de dienstmeid achter.
Ondertussen heeft Pa een andere vrouw ontmoet en was met haar getrouwd. Wij hebben geluk dat wij een hele lieve “stiefmoeder" kregen. Stiefmoeder vind ik een lelijk woord want zij is heel lief voor ons, dus voortaan noem ik haar gewoon “mama".
Tot de 5e klas, heb ik op de Paul Kruger, een Nederlandse school in Kwitang, gezeten. Omdat er geen Nederlands meer gesproken mocht worden, was ik naar een Indonesiche school, G.I.K.I., in Kebonsirih, gestuurd. Doordat we thuis en op school Nederlands spraken, verstond ik geen woord Indonesisch. Twee keer bleef ik de 5e klas zitten. Hierna heb ik tot de 3e klas SMP (MULO) gezeten.
In 1962 kregen wij een broertje erbij. Dat was heel erg leuk, een jongen tussen de meisjes. Verwend was hij natuurlijk, met vijf ‘moeders’.
Ik was ondertussen al wat wijzer geworden. Mijn vader heeft vaak gezegd dat hij graag naar Holland wilde, maar elke keer werden wij afgewezen. Drie keer! Toen we ons visum kregen, mocht niemand het weten. Het is te gevaarlijk voor ons. In deze periode in 1965, in verband met de kwestie Irian-Barat, was de verhouding met Holland in een dieptepunt beland. Ik weet nog goed dat er geen Nederlands in het openbaar, gesproken mocht worden. We moesten Bahasa Indonesia spreken. Overal hingen borden met het verbod.
In het begin vonden wij het maar niks naar Holland te gaan. Het is koud, veel regen. Een van mijn zusjes is wat donkerder van kleur. Pa zei tegen haar dat zij elke dag met melk kan douchen om wit te worden. Dat vond ik wel grappig van hem. Ik vond het helemaal niet leuk mijn vrienden en vriendinnen achter te laten. Maar omdat we nog minderjarig waren, moesten we gewoon mee. Pa vond het te gevaarlijk om in Indonesië te blijven, vooral voor zijn vier dochters. Hij zei dat wij in Indonesië niets konden worden en in Holland een goede opleiding konden krijgen.
Op veertien juni 1965 vertrokken wij uit Jakarta met de KLM. Een dag later, want Pa wil zo snel mogelijk in Holland zijn, kwamen wij in Schiphol aan. Wij werden in Bennekom opgevangen. Bennekom was een opvangcentrum voor Indischen die uit Indonesië kwamen, de zogenaamde “spijtoptanten" Hier kregen wij van BMZ kleren. Wij mochten zelf uitzoeken en kreeg advies van een dame. Zij wees ons de weg voor wat wij eventueel moesten nemen voor de winter. Wij vonden maar niks, deze “rare" kleren.
Wij vonden heel vreemd dat mensen in het openbaar zoenen. In die tijd was ik 16 jaar oud. Tijdens de reis, in het vliegtuig, maakte ik kennis met wat jongelui. Wij wandelden in het dorp en vonden heel raar dat het tot 23.00 ’s avonds nog licht was. Het begrip ’s zomer wisten wij nog niet. In Indonesië gaat om 18.00 uur de zon onder.
Een paar dagen later werden wij met een bus naar een pension overgebracht. Hotel Brinkhorst in Ellecom. Het had 4 verdiepingen. Mijn ouders kregen een kamer op de 2e verdieping met mijn 3 jarige broertje. Wij meisjes kregen op de begane grond een kamer die we ook deelden met 4 andere meisjes. Het was wel gezellig. Hier, in dit pension, hebben wij vaak huisfuifjes gehouden. We dansten op muziek van Elvis, de Everly Brothers, Country en Western, en zo voort.
Door de week kregen wij Hollands eten en in de weekenden spullen van de keuken en kunnen wij zelf Indisch koken in een kleine gezamenlijke keuken. We hadden vaak heel veel brood over. Daar maakten we vaak broodpudding van, met rozijnen, suiker, eieren en melk. Mengen, roeren en daarna in de oven. In het begin was het feest voor ons totdat we het beu van werden en niet meer lusten.
En wat leuk was, dat in de buurt van het dorp Ellecom, richting Arnhem, had je bij elke dorp ook pensions waar de Indo’s gedropt waren. En wij, Indischen, zochten elkaar op. Er gebeurde ook minder leuke dingen. Op een dag stonden we met z’n allen aan het kletsen, kwam de eigenaar van het hotel naar buiten en riep tegen ons dat we weg moeten, want hij wou geen zwarten voor zijn hotel zien. Een van onze jongens werd zo kwaad dat hij hem in elkaar wou slaan. Wij hielden hem tegen. We zeiden tegen deze man dat hij ons geld wel wil hebben, maar ons niet. Zo behandelde zij ons. “Wat een stomme Belanda" zei ik nog. Toen waren we maar weg gegaan.
Onze ouders hadden in Holland hartstikke moeilijk. Geen inkomen, geen vermogen (zij moesten alles in Indonesië achterlaten), het weer en de leefomstandigheden zijn niet leuk voor hen. Pa moest bij de sociale werkplaats werken. Hij vond het heel moeilijk en bij alles wat hij verdiende moest hij 60% aan de BMZ afstaan. Onze reis naar Holland, onze kleding en meubels werden als lening beschouwd, dus elke cent moesten mijn ouders terug betalen.
Ik moest weer naar school. Huishoudschool (ik noem deze gekscherend “de Spinazie Academie") was hun advies en daar werd ik neer gezet. Ik, 18 jaar oud, moest tussen de meiden van 12/13 jaar vertoeven. Daar had ik echt geen zin in. Ik moest leren breien, maar weigerde het en zei dat breien voor oude dames was. In was een beetje opstandig en kreeg straf, moest een heel schrift vol schrijven: "Ik moet leren breien". Tot nu toe heb ik een hekel aan breien. De volgende dag was ik van school af en ging bij Philips in Doetinchem werken.
Op een dag waren bij ons pension een paar jongens bij elkaar en zag daar tussen een leuke vent. Rode T-shirt, een gitaar in zijn hand en dacht: “Hm , wat een leuke vent". Hij had toen een leuke kuif, lekker stoer en slank. Daarna hadden we met elkaar kennis gemaakt en werd op hem verliefd. Later bleek dat het wederzijds was. Na een poos vroeg ik hem of hij gitaar kon spelen en zei van niet. Hij heeft mij daarmee gelokt. Na een jaar (1966) in pension verhuisden wij naar Doesburg. In 1967 waren wij verloofd. Een jaar daarna, 26 mei 1968, overleed Pa op een veel te jonge leeftijd (53 jaar). Ma had het heel erg zwaar. 5 kinderen van verschillende leeftijden, opvoeden. nOp 11 november 1968 zijn wij getrouwd. Inderdaad, met die 'gitaar jongen'! Wij hebben 2 lieve kinderen gekregen, een dochter en een zoon. En nu 2 lieve kleinkinderen, een kleinzoon en een kleindochter, waar wij erg blij mee zijn. En we hopen, bij leven en welzijn in november 2008 ons 40 jaar huwelijk samen te mogen vieren.
Van al die jaren dat ik in Holland ben, heb ik heel wat goede dingen van de Nederlanders over genomen, maar in hart en ziel blijf ik toch een echte Indo.